Obalamy mit
Na sam początek chciałbym przekazać, że z obecnym poziomem wiedzy, nie jest możliwe precyzyjne przewidzenie pogody na okres dłuższy niż najbliższe 24h do 48h, a i ten zakres czasu często okazuje się zbyt szeroki i takie prognozy zdarzają się mylić. Wszelkie prognozy na tydzień, dwa, miesiąc lub jeszcze dłużej to (moim zdaniem) zwyczajne bajki.
W takim razie jak żyć?
Jak już się pogodziliśmy z faktem, że nie da rady zaplanować terminu grilla ze znajomymi za 3 tygodnie na dzień, w którym będą najlepsze warunki (bo pogoda jest zawsze, o czym dalej) proponuję tytułem wstępu zapoznać się z paroma definicjami:
- pogoda – stan atmosfery w konkretnym miejscu i czasie
- front chłodny – granica między nacierającym powietrzem zimnym, a ustępującą masą powietrza ciepłego
- front ciepły – granica między nacierającym powietrzem ciepłym, a ustępującą masą powietrza chłodnego
- front zokludowany – kombinacja frontu ciepłego i zimnego
- front stacjonarny – strefa przejściowa między ciepłą, a zimną masą powietrza, która nie przemieszcza się lub jej prędkość nie przekracza 2 m/s (~7km/h)
- widzialność – zasięg dostrzegania i rozróżniania leżących elementów na wysokości wzroku obserwatora.
- Podstawa chmur – najniższa wysokość widzialnej części chmury
W tym poradniku pokażę jak okiem pilota przewiduje się najbliższe nadchodzące warunki pogodowe oraz z jakich źródeł korzystać.
Potrzebna wiedza
Do trafnego analizowania pogody należy przede wszystkim wykazać się solidną wiedzą na temat chmur. Świetnym, polskojęzycznym źródłem na ten temat jest np. ta strona. Znajdują się na niej zdjęcia chmur wraz z podstawowymi informacjami o ich nazwach i budowie. Jeśli zainteresuje nas konkretny typ chmur, znając jej nazwę możemy z łatwością wyszukać w Internecie więcej informacji na ich temat.
Kolejną niezbędną wiedzą jest znajomość charakterystyki frontów atmosferycznych. Informacje na ten temat możemy znaleźć np tutaj. Należy mieć jednak na uwadze, że temat ten jest dużo bardziej złożony niż w przypadku budowy chmur i podana strona nie wyczerpuje w zupełności tematu, a jedynie podaje jego zwięzły zarys.
W dużym skrócie i z uproszczeniami
Chmury wysokie typu cirrus przewidują zbliżanie się frontu ciepłego, który prawdopodobnie pojawi się w rejonie obserwacji w ciągu 3-4 dni. Jego obecność może się wiązać z wielodniowym okresem nieprzyjemnej pogody z częstymi i niewielkimi opadami deszczu oraz niskimi i całkowicie zasłaniającymi niebo chmurami typu stratus.
Front zimny oznacza bardzo silne i krótkotrwałe opady, po których następują często słoneczne dni, a powietrze jest odczuwalnie świeższe i czystsze.
Chmury cumulus humilis pojawiają się w letnie, słoneczne dni, jednakże w wilgotne i gorące mogą urosnąć do formy Cumulonimbus co oznaczać będzie silne, przelotne opady deszczu wraz z porywistymi podmuchami wiatru.
Powietrze nie nagrzewa się bezpośrednio od promieni słońca, a w większości od ciepła emitowanego przez nagrzaną powierzchnię Ziemi. Jest to spowodowane długością fali jakie emituje słońce oraz pasmem w jakim powietrze najlepiej pochłania energię.
Masa powietrza przejmuje właściwości od terenu nad którym zalega przez dłuższy czas, stąd np powietrze polarno-kontynentalne będzie zimne i suche, a zwrotnikowo-morskie gorące i nasycone wilgocią. Czytaj dalej o masach powietrza.
Motorem wywołującym zjawiska atmosferyczne jest nasłonecznienie terenu oraz wilgotność powietrza. Stąd tereny pokryte chmurami stratus wykazują niewielkie zmiany warunków atmosferycznych w dłuższym czasie.
Przydatne strony
Aktualny stan pogody
Najłatwiej sprawdzić na takich stronach jak:
Zwłaszcza na I stronie znajdziemy meteogramy wraz z informacją jak je czytać. Z pewnością na początek czytanie map pogodowych jest trudne oraz nie przynosi oczekiwanych efektów, jednakże gdy zaczniemy to robić systematycznie, to potrzebne doświadczenie przyjdzie w krótkim czasie. Warto również zainteresować się depeszami lotniczymi pamiętając, że godziny ważności zjawisk są opisane w czasie UTC. Opisy jak czytać depesze są zawarte w lewej, dolnej części strony. Dla leniwych strona, na którą można wkleić tekst depeszy lub wpisać sam kod ICAO lotniska, a program sam pobierze i rozkoduje jej treść, a czasy przeliczy na czas lokalny. Kod ICAO to 4-ro literowy kod lotniska. Jaki kod jest przypisany do jakiego lotniska możemy zobaczyć na mapce, na głównej stronie awiacja.imgw.pl. Lotniska z kodem otoczonym niebieskim kolorem publikują własne depesze meteorologiczne. Przewidywane tam zjawiska można śmiało uznać za wiążące wszystkie tereny wokół niego w promieniu ok 50km.
Na tej stronie (oraz na radareu) znajdziemy również obrazy radarowe atmosfery nad Polską i Europą. Im silniejsze (bardziej brązowe) echo w danym miejscu, tym większa koncentracja cząsteczek ciekłej wody – oznacza to bardziej burzliwe chmury. W większości chmur typu stratus nie widać na radarze lub mają one słabe echo (kolor niebieski). Publikowane obserwacje radarowe pozwalają ocenić kierunek oraz prędkość rozwijania się chmur.
Strona windy.com prezentuje przede wszystkim aktualne kierunki wiatrów na różnych wysokościach nad Europą, jednakże możliwe jest również odczytanie prognozy dla każdego miejsca.
Przewidywana pogoda
Możemy sprawdzić na takich stronach jak:
Serwis meteo publikuje prognozy obliczane komputerowo. Przyjęty model atmosfery w większości przypadków jest bardzo trafny zwłaszcza w przypadku prognozy o krótszym terminie ważności (pierwsza od lewej). Zauważyłem, że w przypadku gdy prognoza jednak jest błędna, myli się ona praktycznie w każdym aspekcie – przewidując niemiłą pogodę w słoneczne dni lub na odwrót. Należy jednak podkreślić, że takie przypadki nie są częste. Warto czytać komentarz synoptyka, który zwiększa świadomość na temat przemieszczających się frontów w naszym rejonie Europy.
Pogodynka.pl to serwis Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej tak samo jak awiacja.imgw.pl. Stąd można wnioskować, że prezentowane prognozy są opracowane przez profesjonalistów, a więc możliwie jak najlepsze.
Podsumowanie
Przewidywanie pogody wymaga wiedzy i doświadczenia. Całe szczęście codziennie można się spotkać z innymi warunkami stąd, przy odrobinie samozaparcia, szybko można nabrać niezbędnej wprawy. Zaprezentowany artykuł to zaledwie wstęp do faktycznej wiedzy posiadanej przez meteorologów. Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej na ten temat, piszcie w komentarzach, a na pewno napiszę kolejne artykuły z tej serii.
A jakie Wy macie doświadczenia z prognozami pogody lub źródłami wiedzy o meteorologii? Komentarze są Wasze.
